단멸과 현재 열반까지 예순두 모두를 판정하다

예순두 견해가 각기 달라도 모두 갈애에 이른 느낌이라는 공통 토대에서 이해됩니다.

“수행자들이여, 단멸론 일곱 근거도 모르고 보지 못하는 이의 느낌이며 갈애에 빠진 불안한 몸부림이니라. 수행자들이여, 지금 여기 열반론 다섯도 그러하느니라. 수행자들이여, 미래 견해 마흔넷도 그러하느니라. 수행자들이여, 과거와 미래의 예순두 견해는 모두 갈애에 휩쓸린 이의 불안한 몸부림일 뿐이니라.”

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ ajānataṁ apassataṁ vedayitaṁ taṇhāgatānaṁ paritassitavipphanditameva. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ ajānataṁ apassataṁ vedayitaṁ taṇhāgatānaṁ paritassitavipphanditameva. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ ajānataṁ apassataṁ vedayitaṁ taṇhāgatānaṁ paritassitavipphanditameva. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ ajānataṁ apassataṁ vedayitaṁ taṇhāgatānaṁ paritassitavipphanditameva.

디가 니까야 DN 1 범망경 (Brahmajālasutta)

배경

반복 판정은 마지막 두 미래 묶음과 마흔넷의 합계, 예순두 전체에 도달합니다. 일곱·다섯·마흔넷·예순두의 네 수를 순서대로 두고 네 번의 “수행자들이여”와 같은 모름·느낌·갈애·몸부림의 관계를 유지합니다. 예순두 견해가 각기 달라도 모두 갈애에 이른 느낌이라는 공통 토대에서 이해됩니다. 단멸론과 현재 열반론 뒤에 마흔넷과 예순둘 전체가 결산되어, 어느 갈래도 공통 판정에서 빠지지 않습니다.

묵상

존재한다·없어진다·지금 완성됐다는 세 방향이 모두 느낌과 갈애에서 나올 수 있다면, 자신의 익숙한 방향은 어느 쪽인가요? 답을 바꾸지 않고도 그 끌림을 알아볼 수 있을까요? 일곱 단멸론과 다섯 현재 열반론까지 같은 몸부림이라면 “없다”와 “이미 완성됐다”는 말은 어디에서 만나나요?