말로 하는 행위를 전·중·후에 살피기

같은 거울의 절차를 말에 적용하여 해로운 말은 피하고 멈추고 밝히며, 이로운 말은 계속 익히게 합니다.

“말하려 할 때 그 말이 자신·남·양쪽을 해치고 괴로움을 낳을 불선한 행위인지 살펴라. 그렇다면 결코 말하지 마라. 해치지 않고 행복을 낳는 선한 말이라면 해라.”

“Yadeva tvaṁ, rāhula, vācāya kammaṁ kattukāmo ahosi, tadeva te vacīkammaṁ paccavekkhitabbaṁ: ‘yannu kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ kattukāmo idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvatteyya, parabyābādhāyapi saṁvatteyya, ubhayabyābādhāyapi saṁvatteyya— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti? Sace tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ kattukāmo idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvatteyya, parabyābādhāyapi saṁvatteyya, ubhayabyābādhāyapi saṁvatteyya— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti, evarūpaṁ te, rāhula, vācāya kammaṁ sasakkaṁ na karaṇīyaṁ. Sace pana tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ kattukāmo idaṁ me vacīkammaṁ nevattabyābādhāyapi saṁvatteyya, na parabyābādhāyapi saṁvatteyya— kusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākan’ti, evarūpaṁ te, rāhula, vācāya kammaṁ karaṇīyaṁ.

맛지마 니까야 MN 61 암발랏티까라훌로와다 숫따 (암발랏티까에서 라훌라에게 준 가르침)

배경

말하기 전에는 그 말이 참인지 거짓인지만이 아니라, 자신과 남에게 어떤 영향을 줄지, 어떤 결과를 낳을지까지 함께 살핍니다. 괴로움을 낳는 말이면 하지 않고, 행복을 낳는 말이면 그 말을 합니다.

묵상

지금 하려는 말은 사실인가라는 질문과 함께 누구에게 어떤 영향을 줄지도 살폈나요? 그 말을 하기 전에 한 번 더 헤아려 본다면 무엇이 달라질까요?

“말하는 동안에도 그 말이 자신·남·양쪽을 해치고 괴로움을 낳는다고 알면 그 말을 거두어라. 해치지 않고 행복을 낳는다고 알면 계속하여라.”

Karontenapi te, rāhula, vācāya kammaṁ tadeva te vacīkammaṁ paccavekkhitabbaṁ: ‘yannu kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ karomi idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti? Sace pana tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ karomi idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti, paṭisaṁhareyyāsi tvaṁ, rāhula, evarūpaṁ vacīkammaṁ. Sace pana tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ karomi idaṁ me vacīkammaṁ nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— kusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākan’ti, anupadajjeyyāsi tvaṁ, rāhula, evarūpaṁ vacīkammaṁ.

맛지마 니까야 MN 61 암발랏티까라훌로와다 숫따 (암발랏티까에서 라훌라에게 준 가르침)

배경

대화 도중에도 말의 효과를 관찰하여 문장을 거두거나 방향을 바꿀 수 있는 가능성을 열어 둡니다. 말하는 동안에도 해가 된다고 알면 거두고, 해가 되지 않는다고 알면 계속합니다.

묵상

대화 중 상대의 반응을 보고 내 말을 멈추거나 고쳐 말할 수 있는 신호는 무엇인가요?

“말한 뒤 돌아보아 해치고 괴로움을 낳았다고 알면 스승이나 지혜로운 동료에게 밝히고 고백한 뒤 앞으로 삼가라. 해치지 않고 행복을 낳았다면 그 기쁨 속에서 밤낮으로 선한 자질을 익혀라.”

Katvāpi te, rāhula, vācāya kammaṁ tadeva te vacīkammaṁ paccavekkhitabbaṁ: ‘yannu kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ akāsiṁ idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti? Sace kho tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ akāsiṁ idaṁ me vacīkammaṁ attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— akusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti, evarūpaṁ te, rāhula, vacīkammaṁ satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu desetabbaṁ, vivaritabbaṁ, uttānīkattabbaṁ; desetvā vivaritvā uttānīkatvā āyatiṁ saṁvaraṁ āpajjitabbaṁ. Sace pana tvaṁ, rāhula, paccavekkhamāno evaṁ jāneyyāsi: ‘yaṁ kho ahaṁ idaṁ vācāya kammaṁ akāsiṁ idaṁ me vacīkammaṁ nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati— kusalaṁ idaṁ vacīkammaṁ sukhudrayaṁ sukhavipākan’ti, teneva tvaṁ, rāhula, pītipāmojjena vihareyyāsi ahorattānusikkhī kusalesu dhammesu.

맛지마 니까야 MN 61 암발랏티까라훌로와다 숫따 (암발랏티까에서 라훌라에게 준 가르침)

배경

말이 끝난 뒤에도 책임은 끝나지 않습니다. 그 말이 해로웠다면 드러내어 고백하고 앞으로 삼가며, 해롭지 않았다면 그 기쁨 속에서 밤낮으로 좋은 말을 익혀 갑니다.

묵상

이미 내뱉은 말의 해로움을 인정하고 관계를 고치기 위해 지금 할 수 있는 한 문장은 무엇인가요?